Μανιτάρια

Τα μανιτάρια είναι μύκητες που αποτελούν μια πολυάριθμη ομάδα οργανισμών, το δεύτερο σε πλήθος ειδών σε άθροισμα στον πλανήτη, μετά τα έντομα και συγκροτούν ένα από τα πέντε βασίλεια. Οι μύκητες στερούνται χλωροφύλλης και αδυνατούν να συνθέσουν οργανικές ενώσεις. Είναι ετερόφωτοι οργανισμοί και παίρνουν τις απαραίτητες οργανικές ενώσεις από ζωντανούς ή νεκρούς οργανισμούς.
Αυτό που οι περισσότεροι από εμάς αποκαλούμε μανιτάρι, είναι το ορατό μέρος του οργανισμού, το καρπόσωμα, που βρίκεται πάνω από την επιφάνεια του υποστρώματος. Μέσα ή επάνω στο υπόστρωμα βρίσκεται το σώμα του μύκητα, ο θαλλός. Ο θαλλός αποτελείται από νηματοειδείς σωλήνες, τις μυκηλιακές υφές, που σπάνια φαίνονται με γυμνό μάτι και οι οποίοι παράγουν τα καρποσώματα.

Φαγώσιμα (συνηθισμένα) μανιτάρια

Προσοχή...όλα τα μανιτάρια δεν είναι φαγώσιμα! Δυστυχώς γενικός κανόνας που να μας επιτρέπει να διακρίνουμε τα φαγώσιμα από τα δηλητηριώδη δεν υπάρχει. Υπάρχουν, όμως, χαρακτηριστικά που αν τα γνωρίζουμε δεν κινδυνεύουμε. Εάν έχουμε την παραμικρή αμφιβολία, δεν τα συλλέγουμε. Μαζεύουμε για τροφή μόνο τα είδη για τα οποία είμαστε απόλυτα σίγουροι, και τα οποία εμείς ή κάποιος περισσότερο ειδικός έχει ταυτοποιήσει! Κλειδιά αναγνώρισης είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που φαίνονται με γυμνό μάτι, ο βιότοπος, η εποχή της καρποφορίας κ.α.
Αγαπάμε τα μανιτάρια, περισσότερο όμως αγαπάμε τη ζωή!
Τα συνηθέστερα φαγώσιμα μανιτάρια στις περιοχές μας της Δυτικής Μακεδονίας, τα οποία οι περισσότεροι κάτοικοι αναγνωρίζουν και ταυτοποιούν από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους είναι τα εξής :

• Καλογράκι (Βωλίτης ο χαλκόχρωμος - Boletus aereus)

Φαγώσιμο. Λευκή σάρκα που δεν μεταχρωματίζεται όταν κοπεί. Η κάτω πορώδης επιφάνεια του καπέλου είναι αρχικά λευκή και με την ωρίμανση κιτρινίζει γιανα γίνει τελικά λαδοπράσινη

• Βασιλικό (Βωλίτης ο δικτυωτός - Boletus reticulatus)

Παλιότερα ήταν γνωστός ως Boletus aestivalis. Το καπέλο του είναι βελούδινο , καφέ ή σοκολατί ημισφαιρικό και ορισμένες φορές με μικρότερη περίμετρο από το πόδι. Κάτω από το καπέλο έχει σωλήνες αρχικά λευκούς , μετά υποκίτρινους και τέλος καφέ. Το πόδι είναι βολβώδες περισσότερο εξογκωμένο στη μέση του , χρώματος καφέ και με την ύπαρξη δικτύου πάνω του στην αρχή λευκού και τέλος καφέ. Η σάρκα του είναι λευκή χωρίς να αλλάζει χρώμα αν κοπεί , παχιά και με ευχάριστο άρωμα. Το συναντάμε κάτω από καστανιές και δρυς το καλοκαίρι μετά από βροχές.

• Ζαρκαδίσιο (Μακρολεπιώτα η ψηλή - Macrolepiota procera)

Το ζαρκαδίσιο είναι το πιό γνωστό ίσως μανιτάρι στην Ελλάδα. Είναι φαγώσιμο και πολύ νόστιμο.
Οι μεγάλες διαστάσεις ,τα χρώματα , το λεπιδωτό καπέλο ,το διπλό κινητό δακτυλίδι και οι τεθλασμένες ζώνες στο πόδι που δεν κοκκινίζει αν ξυθεί είναι τα στοιχεία αναγνώρισης του μανιταριού.
Θα το βρούμε στο δάσος από το Μάιο έως τον Νοέμβριο, συνήθως κατά ομάδες ,σε δάση ,σε άκρες δασών ,κατά μήκος δρόμων , σε ξέφωτα, βοσκοτόπια και θαμνότοπους, σε φωτεινά , ηλιώλουστα μέρη.

• Πρόβειο (Αγαρικό το πεδινό - Agaricus campestris)

Φαγώσιμο. Τα ελάσματά του είναι ρόδινα στην αρχή και τελικά βαθυκάστανα. Έχει ευχάριστη μυρωδιά και γεύση.Θα το βρούμε στο δάσος από το Μάιο έως τον Νοέμβριο, συνήθως κατά ομάδες ,σε δάση ,σε άκρες δασών ,κατά μήκος δρόμων , σε ξέφωτα, βοσκοτόπια και θαμνότοπους, σε φωτεινά , ηλιώλουστα μέρη.

• Πλευρωτός (Πλευρωτός ο οστρεώδης - Pleurotus ostreatus)

Είναι ένα πολύεντυπωσιακό, φαγώσιμο και ξυλοφάγο μανιτάρι, περιζήτητο για τηνοστιμιά του. Φυτρώνει σε όλη την Ελλάδα, ορεινή και πεδινή, έχει διάμετρο 3 - 20 εκ. και σάρκα λευκή ήγκριζωπή, σκληρή κι ευχάριστη μυρωδιά και απαλή γεύση, ενώ τακαρποσώματά του, που μοιάζουν με όστρακα στρειδιού,αναπτύσσονται πολλά μαζί σαν μπουκέτο, κολλημένα στους κορμούς των νεκρών δέντρων. Τα άλλα χαρακτηριστικάτου: Ο χρωματισμος του ποικίλει από γκρι - μαυριδερό ως κρεμ - φουντούκι, ανάλογα με το περιβάλλον και την ηλικία του. Το πόδιτου είναι άσπρο, παχύ κι ενώνονται όλα μαζί στη βάση τους.

• Νεραντζάκι ή Κιντρινούσκα (Κανθαρίσκος ο φαγώσιμος - Cantharellus cibarius)

Φαγώσιμο. Καρποφορεί συνήθως ομαδικά σε δάση με βελανιδιές και οξιές. Έχει κίτρινο χρώμα και μυρωδιά που θυμίζει βερίκοκο.

• Κοκκινούσκα (Αμανίτης ο καισαρικός - Amanita caesarea)

Κοκκινούσκα ,Αυγομηλάκι, Αυγό,Πιπερούσκα,Καισαρίτης κ.λ. το συγκεκριμένο μανιτάρι το συναντάμε με πολλές ονομασίες.
Αναφέρεται στο Ρωμαίο αυτοκράτορα Ιούλιο Καίσαρα, που εκτιμούσε ιδιαίτερα την αξία του.
Καρποφορεί από τον Μάιο έως Οκτώβριο,σπάνια μοναχικά, συνήθως κατά ομάδες σε κύκλους,σε δάση πλατύφυλλων ,σε ξέφωτα και σε άκρες, συχνά ανάμεσα σε φτέρες και σε λαδάνες.Κοινό είδος στα Ελληνικά δάση δρυός, καστανιές και οξιάς.
Το πορτοκαλί ή πορτοκαλοκόκκινο καπέλο, τα κίτρινα ελάσματα και το κίτρινο πόδι με το κίτρινο πόδι με το κίτρινο δαχτυλίδι και την ευρύχωρη θήκη.

Οι φωτογραφίες δίνουν μια ιδέα για τη μορφή τους, αλλά δεν αντικαθιστούν την προσεκτική παρατήρηση, την εμπειρία και τα καταγεγραμμένα στη βιβλιογραφία χαρακτηριστικά των ειδών.